1. Algoritma Nedir?
Algoritma, bir problemi çözmek için izlenmesi gereken adım adım talimatlar dizisidir. Günlük hayatta farkında olmadan pek çok algoritma kullanırız.
Tanım: Algoritma; belirli bir problemi çözmek için başlangıçtan bitişe kadar takip edilen, sıralı ve mantıklı işlem adımlarının tümüdür.
Gerçek Hayattan Örnekler
Algoritmayı daha iyi anlamak için günlük hayat örneğine bakalım.
Yumurta Pişirme Algoritması:
- Tencereyi ocağa koy
- İçine su doldur
- Ocağı yak
- Su kaynayınca yumurtayı koy
- 10 dakika bekle
- Yumurtayı çıkar ve servis yap
Akıllı Tahtayı Derse Hazırlama
- Başla.
- Akıllı tahtanın güç düğmesine bas.
- İşletim sisteminin açılmasını bekle.
- Kullanıcı şifresini klavyeden gir.
- İnternet tarayıcısını aç.
- Ders materyalinin olduğu siteye gir.
- Bitir.
Patlak Bir Bisiklet Lastiğini Onarma
- Başla.
- Bisikleti ters çevir.
- Tekerleği gövdeden sök.
- Lastiğin içindeki dış katmanı levye ile ayır.
- İç lastiği çıkarıp hava basarak deliği su dolu kapta bul.
- Deliğin olduğu yere yama yap ve kurumasını bekle.
- İç lastiği yerine yerleştirip tekerleği şişir ve bisiklete tak.
- Bitir.
Atık Kağıtlardan Geri Dönüşüm Kutusu Yapma
- Başla.
- Boş bir karton koli bul.
- Kolinin üst kapaklarını içe doğru katla veya kes.
- Mavi bir kaplama kağıdı ile kolinin etrafını sar.
- Üzerine büyük harflerle “KAĞIT ATIK” yaz.
- Kutuyu sınıftaki uygun bir köşeye yerleştir.
- Bitir.
İyi Bir Algoritmanın Özellikleri
Bir algoritmanın iyi sayılabilmesi için şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Belirli bir başlangıcı ve bitişi olmalıdır.
- Her adım açık ve anlaşılır olmalıdır.
- Adımlar doğru sırayla yazılmalıdır.
- Her durumda aynı sonucu vermelidir.
- Gereksiz adımlar içermemelidir.
2. Problemin Çözüm Adımlarını Listeleme
Bir problemi çözebilmek için önce problemi iyi anlamalı, sonra çözüm adımlarını sıralı biçimde listelemelisiniz.
Problem Çözümünün Aşamaları
- Problemi tanı: Ne istendiğini tam olarak anla.
- Giriş ve çıkışı belirle: Elimizde ne var? Sonuçta ne elde etmeliyiz?
- Adımları listele: Çözüm için yapılması gereken işlemleri sırayla yaz.
- Adımları test et: Adımları takip ederek doğru sonucu alıp alamadığını kontrol et.
- Gerekirse düzelt: Hata varsa adımları gözden geçir ve düzelt.
Örnek Problem: Okulda Unutulan Kalem
Problem: Öğrenci kalemini okulda unuttu. Yarın kaleme ihtiyacı var. Ne yapmalı?
Çözüm adımları şöyle listelenebilir:
- Kalemin okulda olduğunu fark et.
- Yarın kaleme ihtiyacın olup olmadığına karar ver.
- Eğer ihtiyacın varsa seçenekleri düşün: okula git, arkadaştan ödünç al veya yeni kalem al.
- Seçeneklerden uygun olanını seç.
- Seçilen çözümü uygula.
- Problemi çözdüğünü doğrula.
Öğretmen Notu: İşlem adımlarını yazarken kısa ve net cümleler kullanın. Her adım tek bir işlemi ifade etmelidir.
3. Akış Şeması
Akış şeması, bir algoritmanın adımlarını şekiller ve oklar kullanarak görsel biçimde gösteren bir diyagramdır.
Tanım: Akış şeması (flowchart); algoritma adımlarının özel semboller ve oklar yardımıyla görsel olarak çizilmesidir.
Akış Şeması Sembolleri
Akış şemalarında kullanılan temel semboller şunlardır:
| Sembol | Adı | Ne Zaman Kullanılır? |
| ⬭ | Oval (Yuvarlak) | Başlangıç ve bitiş noktalarını göstermek için |
| ▭ | Dikdörtgen (Süreç) | Yapılan işlemleri, hesaplamalar ve eylemleri göstermek için |
| ◇ | Baklava (Karar) | Evet/Hayır soruları veya koşullu durumları göstermek için |
| ▱ | Paralel Kenar | Veri giriş ve çıkışlarını (okuma/yazdırma) göstermek için |
| → | Ok (Akış) | Adımlar arasındaki yönü ve sırayı göstermek için |
Akış Şeması Çizim Kuralları
- Her akış şeması “Başla” ile başlar ve “Bitir” ile biter.
- Akış yönü genellikle yukarıdan aşağıya ve soldan sağa doğrudur.
- Her şekil yalnızca bir işlemi temsil etmelidir.
- Oklar adımlar arasındaki bağlantıyı gösterir; ok olmadan geçiş yapılmaz.
- Karar kutusundan iki ok çıkmalıdır: biri “Evet”, diğeri “Hayır” yolunu gösterir.
- Şema sade ve anlaşılır olmalı; çok fazla çizgi ve şekil karmaşaya yol açar.
Örnek Akış Şeması: Hava Durumuna Göre Kıyafet Seçimi
Problem: Sabah kalktığımda dışarısı soğuk mu sıcak mı? Buna göre ne giymeliyim?
| ▶ BAŞLA | Başlangıç noktası |
| ▼ | |
| ▭ Hava durumunu kontrol et | İşlem kutusu |
| ▼ | |
| ◇ Hava soğuk mu? | Karar kutusu (Evet/Hayır) |
| ▼ | |
| ▭ EVET → Kalın kıyafet giy | İşlem kutusu |
| ▼ | |
| ▭ HAYIR → İnce kıyafet giy | İşlem kutusu |
| ▼ | |
| ▭ Çantana gerekli eşyaları koy | İşlem kutusu |
| ▼ | |
| ⏹ BİTİR | Bitiş noktası |
Dikkat: Karar kutusundan iki farklı yol çıkar: “Evet” yolu ve “Hayır” yolu. Her iki yol da sonunda birleşerek akışa devam eder.
4. Algoritma ve Akış Şeması: Fark Nedir?
Algoritma ve akış şeması, aynı problemi farklı biçimlerde ifade eder.
| 📝 ALGORİTMA | 📊 AKIŞ ŞEMASI |
| Yazılı adımlar olarak ifade edilir | Şekiller ve oklar ile görsel olarak gösterilir |
| Adımlar numaralı liste şeklinde sıralanır | Adımlar kutucuklar ve bağlantı çizgileriyle gösterilir |
| Metin ağırlıklıdır | Görsel ağırlıklıdır |
| Anlatım daha kolaydır | Anlamak görsel açıdan daha kolaydır |
| İkisi de aynı problemi çözer, sadece gösterim biçimleri farklıdır! | İkisi de aynı problemi çözer, sadece gösterim biçimleri farklıdır! |
İkisi de aynı problemi çözer; sadece gösterim biçimleri farklıdır.
5. Uygulama Etkinlikleri
Etkinlik 1: İşlem Adımlarını Listele
Görev: Aşağıdaki problem için işlem adımlarını sıralı biçimde deftere yazın.
Problem: Bir sayının çift mi tek mi olduğunu nasıl anlarım?
- Sayıyı al.
- Sayıyı 2’ye böl.
- Kalanın sıfır olup olmadığını kontrol et.
- Kalan sıfırsa “Çift sayı” yaz. Değilse “Tek sayı” yaz.
- Bitir.
Etkinlik 2: Akış Şeması Çiz
Problem: Sabah okula çıkarken yağmur yağıyor mu? Yağıyorsa şemsiye al, yağmıyorsa şemsiyesiz git.
Bu problemin akış şemasını deftere çizin. Şu sembolleri kullanmayı unutmayın: Oval (Başla/Bitir), Dikdörtgen (İşlem), Baklava (Karar), Oklar (Yön).
6. Bu Derste Öğrendiklerimiz
- Algoritma; bir problemi çözmek için adım adım takip edilen kurallardır.
- İşlem adımları; kısa, net ve sıralı olmalıdır.
- Akış şeması; algoritma adımlarını şekiller ve oklar ile görsel biçimde gösterir.
- Oval → Başla/Bitir, Dikdörtgen → İşlem, Baklava → Karar sembolüdür.
- Karar kutusundan her zaman iki yol çıkar: Evet ve Hayır.
- Algoritma ve akış şeması, aynı problemi farklı biçimlerde ifade eder.
[notebook_slider url=”https://bilisimdost.com/wp-content/uploads/2026/03/28-5-bilgikarti.csv”]
[notebook_quiz url=”https://bilisimdost.com/wp-content/uploads/2026/03/28-5-sinav.csv”]